Zotheid (1), ff. 407-408
f. 407
Dese volghende en voeghende zottigheydt is in myne
Joncheydt gemaeckt.
Ghy vrienden die in’t hooft den key wat sterck ghevoelen,
die kyft en batement, of klapt als oude stoelen,
ick tapantacala ben hier als president,
tot poperinghe toe is mynen naem bekendt,
heer Gibb’ heeft daerom my die schoone key ghezonden,
maer hoor hoe wonderlyck, dat zy myn’ wooningh vonden;
zy zochten Brugghe rondt, zy vraeghden hier en daer,
op malenbergher plaets, daer werden zy ghewaer,
dat ’t volck van daer ontrent maer meest de wynen preut’len,
en op den zeluer stondt begon de key te reut’len.
dit was een teeken dat hier in moest zyn ghestelt
de ghilde van de key, voor die de keysteen quelt;
heer gibbe bouen dien, die heeft my noch gheschreuen,
dat hy my van den key heeft volle macht ghegheuen.
den man die hadde self, hier ouer langh gheweest,
maer in het perssen Landt hy noch al volck gheneest:
hy heeft daer zoo veel werck met keyen en keyoten,
dat hem niet eenen dagh en is voor by gheschoten.
maer daerom niet ghetreurt, komt maer met uwen key,
ten twaeluen vanden nacht, men zal elck naer zyn grey
ghenesen, maer ziet toe ghy meysies zelleweken,
dat ghy niet wordt van den tarantula ghesteken:
‘k en helpe maer dat volck, daer ’t hun in ’t voorhooft houdt,
dit zeggh’ ick op dat ghy u niet bedrieghen zoud’.
maer ieder ziet wel toe, daer zyn Jalouse keyen gheesten,
die zoeken met ghewelt ons’ ghilde te verbeesten:
zy brenghen eenen key, wel stout en onbeschaemt,
en willen dat hy wordt origineel ghenaemt.
zoo zouden dese maets eylaes het volck verleyen;
maer ick verzeker’ u ten zyn maer valsche keyen:
dogh ‘k weet waer dat ’t hun schort, en hier is ’t vercken vast,
den key in hunnen kop die doet hun ouerlast;
en zy en kommen niet int licht als and’re lieden,
maer schaemen zigh aen my dees eer’ op t straet te bieden,
en dat quansuis voor ’t volck; maer schaemt ghy u daer van;
hier is myn heer’ den vuyl, ziet desen goeden man,
die geeft u zyn’ salet, ghy kont daer binnen treden,
men zal u zeghenen van bouen tot beneden.
voorts op dat niemandt dit maer houden zoud’ voor praet,
ghy vrienden ziet maer eens, wat dat hier onder staet.
f. 408
het volck van malenbergh die zullen u verklaeren,
dat hier de ghilde was van ouer vele Iaeren;
het teeken vander key staet hun in’t voorhooft noch,
wat drommel heeft dat volck, vreest ghy noch voor bedroch?
heer Gibbe zelu’ heeft hier zyn’zeghel aen ghegheuen,
mevrouw keyote, met keyorum daer beneuen,
stultorum staet er oock, en leegher voor het slot,
den secretaris naem’en die was preutelpot.
Zotheid (2), f. 416
Andtwoorde van Cibus bul, aen myn heere pantacrul
wat vreught een voorhooft smaekt, daer zulck een key in woelt,
weet ghy heer cibus best, die hem ghedeurigh voelt.
hy maekt een groot gherucht, als hy begint te leut’ren:
ick hoor hem van den duyn, in myne keuken kleutren,
ò zoete zottigheydt! geen bloemkens inden mey,
en zyn zoo aenghenaem, als ’t leut’ren van die key:
een lapper kan zoo wel zyn scheten niet doen kraeken,
als dat een leuter-bol zyn’ rymties weet te maeken.
‘k geloue dat die key komt uyt parnassus bron
want ick en lees’ niet dat heer gibe zoo veel kon,
te weghe brenghen, schoon de poperinghsche keyen,
de roem van wonder kracht de werelt door verspreyen;
indien die key oock plaets in mynen gheuel vondt,
ick dichte cats en krul, en vondel in den grondt,
ick zoud’ ouidius en maro ouertreffen,
ende ded’ een ander met ‘k zoud’ zelfs myn werck verheffen.
nu kan ick maer de key ghelyck een aermen sul,
van buyten eens besien, en laete pantacrul
met zijn gheheyde kop, en zyne dichten brimmen:
de key bemindt de key, ghelyck de simm’ de simmen.
f. 294
Aen de Dichtghilde van Poperinghe gheschreuen
aChtbaere heeren en beMInDe Constghenoten.
Chronogram (1):
C = 100 + M = 1000 + I = 1 + D = 500 + C = 100 = 1701
Den Laetsten In sporCkeL Maent
Chronogram (2):
D = 500 + L = 50 + I = 1 + C = 100 + L = 50 + M = 1000 = 28-02-1701
Myn’ heeren, vrienden en beroemde konstghenooten,
die door uw’ brief aen ons ghesonden, komt vergrooten
d’achtingh die onse ghild’voor u bewaeren zal,
my is gheboden, om u uyt den naem van al
de heeren ‘Sheylighs gheests, en naementlyck den hooftman
te dancken voor al d’eer aen ons ghedaen; ghelooft dan
dat volghens u versoek, u kondschap zal gheschien,
van al’t vereyschte tot der prysen winst: indien
bequamen tydt ons wilt gheleghentheydt aen wysen,
om konst te loonen, naer verdienst met selvre prysen.
nu schryft men maendelyckx maer naer ghewoont om tin,
daer steckt vermaeck en eer, maer kleene winningh in,
niet weerdigh uwe konst; dogh andersins naer desen,
belouen wy dat ghy zult deelghenoten wesen
van ’t voordeel; twelck men de beminders vande konst
zal bieden: biddende dat ghy myn’ heeren my beionst
met uw’ verschooningh, dat ick volghens myne plichten,
te langh ghedraelt hebb’ van u andtwoord’ te verrichten:
’t was eerder my belast, maer eyghen bezigheydt,
heeft my belet, en midts de reden hier voorzeydt,
betrouw ick, dat u zal myn’ andtwoord’ verghenoeghen,
te meer, om dat ick komm’ de dienst aenbiedingh voeghen,
van onse heeren, aen uw ghild’en konst bestier;
twelck tot bevestingh ick hier teeken’als greffier
Commentaar
- Deze gedichten hebben betrekking op de rederijkerskamer van Poperinge en er wordt verwezen naar de keikoppen van Poperinge. Een keikop is een dwazerik, een idioot, een kloot of een zatlap.
- De naam van de kamer van Poperinge is ‘De Langhoirie’ en in de doopbrief van 1531 zijn de patronen: de H. Victor en ‘eenen ghenaemt heer Gibbe, sittende op eenen ezele met eenen sack op syn hooft’. De leden van de kamer werden soms ook ‘Gibeanen’ genoemd en fungeerden als een spotgezelschap waarin een ezel en een kei een centrale rol speelden.
- Meester Ghybe is min of meer de Don Quichotte van Poperinge. Hij zit achterstevoren op een ezel met voor zich een kei van 83 pond op een kussen. Als harnas droeg hij potten en pannen. Hij was bewapend met een pollepel en een spit. Met regelmaat liep hij mee in stoeten en optochten. Op de Grote Markt van Poperinge staat een standbeeld van hem (zie hieronder).
- Met Pantacrul zal Pantagruel van François Rabelais bedoeld zijn.
Voltooid op 08-05-2025.
Adriaan van der Brugghe 