Urania

Urania, ff. 74-76, 1702
Somnia non Sunt observanda. aug. in Spec.
Aurelius Augustinus (354-430) in Speculum (De bijbel als spiegel)).

DrooMen LIeghen konsteLICk
Chronogram:
D = 500 + M = 1000 + L = 50 + I = 1 + L = 50 + I = 1 + C = 100 = 1702

f. 74

Lestmael naer het avondt eten,

was ick met een vriendt gheseten,

in de lomm’ringh van het groen,

om een zoete praet te doen:

d’een naer d’ander iedt vertelde,

of’ t naer droom of waerheydt helde,

‘t quaem ons euen wel te pass’,

als het maer bevalligh was.

dan begond’ men wat te wand’len,

en van and’re stoft te hand len,

en vermidts men dan de maen

vol zagh aen den hemel staen,

quaem de praet daer op te rollen;

ick en weet niet wat voor grollen

(Sprack myn’ vriendt, men niet en zeght

van Copernicus; die knecht

wilde, dat daer menschen woonen,

en beroemd’ hem, dat te toonen.

die was met de kop ghebruyt,

zeyd’ ick, lacht die praeties uyt:

wist die vent zoo fraeye dinghen,

hadd’ hy by de maenelinghen

op ghevloghen: want hy most

oock wel weten, hoe men kost

in dat hoogh ghewest gheraeken.

daer by lieten wy die zaeken,

want wy kreghen beyde lust

ons te legghen tot de rust.

ick verlanghde naer myn’ kaemer,

want geen plaets ick aenghenaemer

tot myn verghenoeghing’ vind’:

zoo soekt elck ’t gonn’ hy bemindt.

daer (al geeuwen en al gaepen)

inghekommen, gingh ick slaepen,

maer het doen van een ghebedt.

nu van alle zorgh ontset,

heeft den slaep my overlommert,

maer den geest Scheen noch bekommert

met die lest ghezeyde praet;

’t doght my dat een vremde maet,

zoo in kleed’ren, als in zeden,

my met heuscheydt toe quaem treden.

ick en Sprack niet, want my docht,

dat hy eerst wel Spreken moght;

volghens de beleeftheydts wetten.

komm’ ick u niet te beletten

vriendtschap? zeyd’ hy op het laetst.

neen, myn heer, zyt maer gheplaetst,

andtwoord’ ick, van braeve lieden

kan my noyt belet gheschieden:

maer ick bidd’, geef my bericht,

waer dat uwe woonplaets licht

f. 75

als ghy wilt myn woonplaets weten,

’t is de grootste der planeten,

of de maene, Sprack den man,

ick was daer verwondert van,

en vergat hem voorts te vraeghen,

of te scheep’, te paerd’ of waeghen

hy ghereyst quaem; soo dat ick

op den zeluen ooghenblick

vraeghde, of het daer barbaeren,

Christenen of turcken waeren.

elck Sprack hy, in Zyn ghewest,

houdt zyn godts dienst daer voor best:

daer zyn alderley ghezinden.

‘k zeyd’ ghy zult dat oock hier vinden,

maer is daer oock recht en wet?

zeer uyt nemend’ wel ghezet,

antdtwoord’ hy: de Christen landen

zyn door wackere verstanden,

en met alle deught verciert,

loffelyck en wel bestiert.

zyn daer oock geen pleyt bezorghers?

die zyn noodigh onder borghers,

zeyd’ ick, als er iedt verschilt,

of als iemandt niet en wilt

’t gonn’ hy Schuldigh is, betaelen:

daer zoud’ hem den droes voor haelen:

neen, men Schryft en wryft daer niet;

Sprack den man, als dat gheschiedt;

datter komt verschil te rysen,

d’heeren Strackx de zaeke wysen,

elck wordt mondelyck ghehoort,

en dus wordt den twist ghesmoort.

al die zaeyers van krakeelen,

’t goedt in levens lijue deelen,

van die S’hebben opghehitst,

en zoo d’ eenigheydt ghesplitst

van de borghers met malkand’ren;

ick die zochte te verand’ren

van ghesprek, viel in zyn rêen.

‘k zeyd’, myn heere, zyn daer geen

musicanten en poëten?

‘k hebb’ oock zoo wat tydts versleten

in dat konstelyck vermaek.

’t is een’ aenghenaeme Zaek,

andtwoord’ hy, by ons men vint er,

maer Soo kael, ghelyck den winter

is van blaederen ghestelt,

zoo zyn dese liên van gelt:

’t schynt dat hun alleen het leven,

is tot dienstbaerheydt ghegheuen

van een ander, zonder winst;

want de konsten alderminst

inde maene voordeel plucken,

twaelf zyn derthien onghelucken.

is die Spreuck daer oock bekent?

zeyd’ ick, k zie wy zyn ontrent

al op eenen kam gheschooren.

‘k wenschte noch wel iedt te hooren,

f. 76

zoo ’t myn heere niet mishaeght,

niet het minste, Sprack hy, vraeght:

al wat u belieft; k sal toonen,

dat by ons oock menschen woonen

in beleeftheydt wel ghestruyckt.

wordt het frans daer oock ghebruyckt?

vraeghd’ ick? Ia tot vrouw en kinders

zeyd’ hy, zyn daer van beminders,

al verstaen zy ’t niet, nochtans

bidden zy meest al in ’t frans.

c’est des filles la methode

de prier selon la mode,

et par ces de reglements

font a dieu des compliments.

‘k peylde dat is geen wonder,

’t gaet daer boven als hier onder.

noch een’ vraegh’ en dan niet meer:

zyn daer kloosters oock, myn heer?

Iae Sprack hy van mans en vrouwen,

die hun leuen niet en trouwen,

maer de werelt zyn ontvlucht,

levende naer d’oude tucht,

af ghezondert vande Steden,

op het landt in d’ eensaemheden;

en op dat elck eten zouw

steken S’handen uyt de mouw’

liever wercken S’ als te bed’len

hun niet vreesende t’onted’len

door een menninckx oeffeningh.

‘k zie wel dat daer alle dingh

zeyd’ ick, staet op zulcke gronden,

als het wordt by ons ghevonden.

op het laetst een klooster klock

my den slaep, en droom onttrock:

‘k bleef een uur’ of twee noch wacker

altydt denckend’ op dien macker,

die beleeft was zoo het scheen,

en zoo onbeleeft verdween.

maer ick dacht, wie kander wetten

aen een droom of droomen zetten,

daerom zeyd’ Sint Augustyn

droomen niet te achten zyn.

Voltooid 25 april 2025