ff. 94-96, 1709
Troost reden op den teghenwoordighen dieren-
tydt veroorsaekt door de Dierte van Graenen
opgedraeghen aen d’ H[ee]r Anthonio Balckenende
sonder schult ghelyck het klaer ghebleken is, v[er]volght
zonDer sChVLt Door nYt gheLastert zYnDe
Chronogram
D = 500 + C = 100 + V =5 + L = 50 + D = 500 + Y = 2 + L = 50 +
Y = 2 + D = 500 = 1709
f. 94
Erisichtonius, die d’eer’ van Ceres trotste,
en haer ghewyde boom uyt smaet ter aerden plotste,
wierdt om die moedtwil van de graen-godinn’ ghestraft,
zoo dat geen broodt ghenoegh voor hem wierdt opgheschaft.
Oreas most daerom naer d’alderkoudtste paelen
van Scythia het sweert van scherpen hongher haelen;
waer op Caucasus bergh zij ’t wan-ghedroghte vondt,
geel-tandigh en vol slym, schrick-hairigh, bleek van mondt.
dat Yss’lyck straftuygh bracht zy by dien godtverachter,
wiens maegh van broodt altydt drye daeghen was ten achter;
het voedsel, dat dien onverzaedb’ren nam, was vry
zeer veele, maer ’ten bracht hem geen verzaetheydt by:
geen spyse was bequaem zyn eet-lust te veriaeghen;
dus most hy op het laetst zyn’ eyghen leden knaeghen.
godt gaeue, dat het gonn’ voor henen is verciert,
in onsen droeuen tydt niet waer bevonden wierdt!
wien is Erisichtoon, die ceres heeft verbolghen?
wie komt den hemel met den hongher nu vervolghen?
wie knaeght zyn inghewant en aerme leden af?
wie zendt millioenen, door ghebreck en ’t zweert naer ’t graf?
wie gaf men eens den naem van ’t kindt door godt ghegheuen?
wordt hy, voor die het vat, niet klaer ghenoegh beschreuen?
en worden d’ooghen die het zaeghen niet ghelooft?
of heeft noch schaers een Jaer ’t gheheughen ons berooft?
de guer der Leli’bloem’, heeft die de zelue krachten
van Lethes helsche vloedt, betoov’rend ons’ gedachten?
men ziet dat shemels wraek’ den goddeloosen treft,
die als een phaëton zich tot de zonn’ verheft:
de nimphe Gallia doet nu Oreas plichten,
zy brenght den hongher tot in ’t diepst van zyn’ ghewrichten:
geen koninckryck kan zyn begeerlickheydt versaên,
dies valt hy wreedelyck zyn’ eyghen leden aen;
zyn’ onderdaenen knaeght hy af tot op de beenen,
die zonder voedsel te vergeefs hunn’ smert beweenen
wy ondervinden oock, dat wie met honden slaept,
en zigh met hun verwarmt, wel licht’lyck vloyen raept:
de hongherighe lucht, die vranckryck heeft getroffen
doet hier oock menigh mensch eylaes! ter neder ploffen
f. 95
denckt eens ellendighe dat vranckryck dien thessael
hier noch ghebleuen hadd’, hoe dat het vinnigh stael
des honghers, duysenden van menschen soud’ verslinden
die nu godt lof, noch spys’ ghenoegh tot voedsel vinden:
want Ceres… neen ick miss’ de Britsche koninginn’
die hooghst verheuen en doorluchtighste vorstinn’,
de weerdighste die oydt ghekroont, de scepter zwaeyde,
die zendt ons rype terw, die vranckryck graen af maeyde.
dat vlaend’ren Anna roemt, en dancke voor het goedt,
dat met d’hooghmoghende zy ons ghenaedigh doet.
schep moedt bedroeft ghemeent, hier zyn noch braeue mannen,
die tot uw’ spysingh hun verstandt en kracht in spannen:
die dierte maekt wel dat ghy deernis weerdigh zyt;
maer ghy loopt naer den steen, en niet naer die hem smyt.
de quaed’ om vuyl ghewin, niet achtend’ uw’ ellende,
vergallen u ghemoedt, uyt haet tot Balckenende;
om dat ’t hun smert, dat hy ’t ghemeent zoo gunstigh is.
de kooreneedt, en wet van brugghe weet ghewis,
dat hy noyt graen en quaem op vremde zolders legghen,
en dat hy daeghelyckx moet zelue goedt ontzegghen
aen d’ aerme, die ghewent zyn voor een kleene prys
ghediendt te wesen. wie maekt u onnoosle wys,
dat Balckende [sic] graen naer hollandt zoude stieren?
wie kan zoo dom den toom van zyne boosheydt vieren?
is ’t niet in hollandt, daer een ouervloedt van graen
steets kommen duysenden ghelaeden schepen aen?
ons achtbaer magistraet, die weerdigh zyn te prysen,
besorght als vaeders, om hun aerm ghemeent’ te spysen,
gaen die naer hollandt niet, om t’ haelen graen van daer?
geeft ghy gheloof aen een quaet aerdigh lasteraer?
de nydigheydt en was hier mede niet te vreden;
men zeyd dan, dat hy ’t graen zondt naer de fransche steden:
die leughen was noch van een booser quaet ghevolgh
als d’ eerste; ’t aerm ghemeent een bittren haet opswolgh
tot Balckenende: midts zy al te licht ghelouen;
het schilde weynigh, of zy zouden hem berouen
van goedt en leuen. Ziet hoe dat een eerlyck man
(ick schrick) onschuldigh lyf en goedt verliesen kan
weest beter onderricht: hy laet geen schepen lopen
in ’s vyandts haeuens, om het graen daer te verkopen
tot hooghen prys Als hier; wanneer hy graen ontbiedt,
‘k wil steruen, zoo dat niet tot uwen dienst gheschiedt;
vernemt daer neerstigh naer, ghy zult het zoo bevinden,
en d’ onghegronden haet zal zigh van selfs ontbinden:
het sprek woordt is ghewis: de leughen loopt zeer snel,
dogh waerheydt int vervolgh, die achterhaelt ze wel.
en laet u noyt zoo licht opstoken en verleyden;
hebt wat ghedult, ick hop’ den hemel zal bereyden
ons landt tot vruchtbaerheydt, en maeken dat ghy zult
verzaedight wesen, en met alle goedt vervult.
f. 96
en ghy mijn’waerde vriendt, vergeet d’uytspoorigheden
en woede, die ghy hebt onschuldighlyck gheleden,
van die ghepraemt door noodt, zyn schendigh op ghemaekt,
en door mis grypingh op het hollen zyn gheraekt.
volherdt hun gunstigh, zoo ghelyck ghy placht te wesen,
zy zullen u voortaen meer achten als vor desen:
(want wie ’t ghemeene best stelt voor zyn eyghen baet
als ghy, is weerdt dat hy in eer’ en achtingh staet.
A. vanderbrugghe.
Voltooid 28-09-2024.
Adriaan van der Brugghe 