De drie Santinnen, Brugge
Prijskaarten, ff. 371-374, 1690
f. 374
Prys kaert voor den 4 april 1690
Konst-lieuende gheslacht apollos Ionstelinghen,
Wat zaek kan d’ oeffeningh van uwe konst bedwinghen?
is’t om dat mars nu slaet verwoet ghelyck een leeuw?
of vreest ghy zoylus, of momus naar gheschreeuw?
misacht hunn’ raezernye, en wilt uw’ gheesten wetten,
het gonn’ zy trachten af, tracht ghy dat op te zetten,
door kloeke reden-konst, die onze zeden leydt
tot ons’ verheyste plicht, en dat met zoetigheydt,
de gheesten van dees’ eeuw zyn sneegher als voor dezen,
zy willen onderricht door zoete rymen wezen;
een vloeyende ghedicht dat kittelt ons ghemoedt,
en is de stoffe goedt, het treckt ons tot het goedt.
poëten wilt ghy dan uw’ konste wel besteden
Scherpt uw’ gheleerde penn’, daer is hier werck ghesneden:
maek reken tachtentigh, schryf: wat daer diendt ghedaen,
om niet uyt ’t rechte spoor van godts ghebodt te gaen?
en echter met vermaek zyn’ daeghen af te leuen.
en naer elck neghentien, diendt deze reek gheschreuen:
zoo scheppen wy vermaek, en leuen naer Godts weth.
en op dat worden magh zwaermoedigheydt verzet,
brengh med’ een liedeken, zoo zal men hooren zinghen:
wat schaede dat ons kan zwaermoedigheydt by bringhen;
daer zullen u tot loon drye pryzen zyn ghetont,
naer dat u knye ghedicht zal toonen wat ghy kont.
f. 372
Prys-kaert teghen den 4 Juny 1690
Al heeft den heere proost ons door zyn droevigh steruen,
’t gheluck van zulck een man, tot opperhooft doen deruen,
wy moeten dat verlies verdraeghen met ghedult,
tot dat die open’ plaets een ander’ heer vervult;
noch daerom moghen wy ons’ Oeffeningh niet laeten,
maer volghen ’t voor beeldt van kloekmoedighe soldaeten,
die, schoon hun’ veldt-heer is ghesneuvelt in het zandt,
daerom der lauwerkrans niet laeten inden brandt.
kan musa echter niet haer’ droefheydt g’heel bedwinghen
laet haer wat gheestelyckx, om haer te troosten, zinghen;
dat zal een weynigh doen bedaeren haer ghemoedt:
niet beter als tot godt te gaen in teghenspoedt.
en om door reden-konst dit ooghwit te gheraeken,
wilt reghels achtmael thien op deze vraeghe maeken:
hoe komt het dat den mensch zoo weynigh Godt bemint,
en tot de schepzels zigh zoo zeer gheneghen vindt?
f. 373
ghemerckt dat buyten Godt gheen goedt en is te vinden,
en dat zyn mildtheydt ons aen hem komt te verbinden.
dat naer elck neghenthien altydt dees reghel staet:
ô blindtheydt van den mensch, die zynen godt verlaet!
en in u liedt vertoont de boosheydt, kop en listen
van een quaedt aerdigh wyf, gheneghen om te twisten.
en als u kny-ghedicht naer konst ghemaekt zal zyn
verwacht verdiende prys, beneffens een glas wyn.
f. 374
Prys kaert teghen 10 7bris [september] 1690
’T is langh ghenoegh gherust beminders van het dichten,
uw’ reden-rycke penn’ moet heden onderrichten
het weet-begeerigh volck, betreders van ’t parnass;
want gh’lyck men eertydts quaem daer het orakel was,
om van een’ duyst’re zaek den rechten zin te weten,
zoo komen wy tot u, opdat ghy af zoudt meten
met d’ elle van uw’ penn’, en d’handt van uwen gheest
de stoffe die behaeght liefhebbers aldermeest.
de gheesten hebben nu het oogh op u gheslaeghen,
om onderricht te zyn van ’t gonn’ men u komt vraeghen;
het raekt den ouden mensch, en ieder in’t ghemeen;
want elck en zoekt van hier maer oudt ghenoegh te scheen.
schryft dan, opdat men u magh prys en eere gheuen:
wat dat den ouden mensch meest doet in vreughden leuen?
doch dit moet gheest’lyck zyn, niet tydelyck verstaen,
en roert den ryckdom niet veel min de wellust aen.
uw’ reghels moet men Juyst tot viermael twintigh tellen,
en naer elck neghenthienst’ zult ghy dees reke stellen:
dit ’s dat den ouden mensch het meest’ verheughen doet.
en midts. dat musa hier tot zinghen wordt begroet,
zoo zal de vrouw’ noch eens hier van de stoffe wezen;
schoon laetst u liedt van haer zeer weynigh wierdt gheprezen,
zinght (dogh het quaede wyf hier nu gheen plaets behoeft)
wat een’ ghetrouwde vrouw in’t leuen meest bedroeft.
en als dit is ghedaen, zoo zal men ’t kny-dicht maeken;
want zonder dat en kan men tot geen prys gheraeken:
dat gheeft ghetuyghenis van uw’ bequaemigheydt,
want zwaerder is ’t om doen, als dat het wordt ghezeydt.
f. 371
De voorschreuen vraeghe met dierghelycke en beuiel den heer Joan Droomers niet wel, ouersulkx gaf hy dese volghende daer op uyt teghen den 15 8bre [oktober] 1690.
Schoon de verҫiersels, die ons de poëten schryuen
al meest onwaerheydt zyn; zy leeren ons niet min
veel zedelessen: want Jcarus dwaes bedryuen,
hoewel onwaer, heeft echter goede leeringh in.
’t dient in een hooghe school, niet onder de poëten,
te vraeghen zulck een vraegh, die leeraers zelfs verstelt.
al wat een vraegher vraeght, dat diendt hy eerst te weten,
want anders slaet hy blent, als hy zyn oordeel velt.
laet ons niet meer zoo hoogh, ghelyck wy plachten vlieghen;
elck spreekt maer van zyn konst; een schipper van zyn schuyt;
een lapper van zyn leest; een sny’er van het drieghen;
een landts-man, van zyn vee; een kryghs man van den buyt.
dat de poëten dan, die tot de konst gheneghen
zyn, schryuen (op dees’ maet) in reken achtmael thien
hoe d’heliconschen bron zyn oorspronck heeft ghekreghen,
met zeden-leer ghemenght: op dat de konst doet zien
dat niet een gheyl bedryf, maer deughden in haer woonen.
Schoon een poët verҫiert het streckt tot goede leer;
dat zal de slot-reek zyn. een liedt zal ‘twerck bekroonen,
hoewel met droef gheklagh: zinght hoe Enoon’ haer zeer
beweent, als paris haer wantrouwigh hadd’ verlaeten,
en met helena, zigh vergat in geyle min.
het zal ons leeren, hoemen geylheydt diendt te haeten.
verwacht, nae’t kny-ghedicht, dry prysen voor ghewin.
f. 372
Korts naer de voorgaende vittende kaerte gaf ick deze volghende uyt den 17 10bris [december] 1690.
Al wordt een hooghe vraegh door hoogher vraegh misprezen
‘k en wil daerom nochtans geen konst-berisper wezen:
want schoon of ieders breyn, dat zoo niet en begrypt;
weet dat een hooghe vraegh de domme herssens slypt.
de wysheydt is een wit, die niemandt recht kan treffen,
als die zyn’ Zinnen wilt ghestaedigh hoogher heffen:
dit heeft eens ’t roomsche volck ghestelt als voor een wet,
dat die tot op zicht van de kind’ren wierdt ghezet,
voor hun niet spreken zoud’, als van verheuen zaeken;
opdat hun teer ghemoedt allenghskens zoud’ gheraeken
tot groote schranderheydt. betaemt zulckx aen een kindt;
zoo veel te meer, aen die de poësie bemindt.
ick acht het echter oock een zaeke weerdt om pryzen,
als m’ uyt de faebels kan veel zede leeringh wyzen;
maer hier wordt ’t ongheval van Jcarus ghevreest;
den voet van elckx verstant en schoeydt niet op die leest.
want wie tot zeden-leer wilt zynen gheest ghewennen,
moet eerst de waerheydt zelfs van alles leeren kennen.
nu, op dat elck met recht poët magh zyn ghenaemt,
Schryf: wat hoedaenigheydt aen een poët betaemt;
neem styl die ’t u belieft, dogh viermael twintigh reken,
want die zyn niet te veel, om van die stoff’ te spreken.
Schrijf viermael voor u slot: dat is een goedt poët.
en zoo ghy schryft om prys, geen liedeken vergeet:
zingh, hoe dat bachus zigh van mars komt te beklaeghen,
om dat hy tracht de wyn van onse kust te Iaeghen.
drye pryzen zyn gheIont, als ’t kny-dicht is ghestelt,
waer over ’t Oordeel zal rypzinnigh zyn ghevelt.
Voltooid 12 oktober 2025
Adriaan van der Brugghe 